Overprikkeling

Het was onvermijdelijk: het eerste bericht voor deze website moest over overprikkeling gaan.
Voor mij is overprikkeling mijn grootste handicap, maar gelukkig heb ik steeds meer handvatten om ermee om te kunnen gaan. In deze post deel ik daar enkele van met jullie.

Wat is overprikkeling?
Overprikkeling ontstaat wanneer je hersenen meer prikkels moeten verwerken dan ze op dat moment aankunnen. Prikkels kunnen sensorisch zijn (denk aan geluiden, geuren, beelden, licht), maar ook emotioneel (gedachten, gevoelens, sociaal) of fysiek (honger, kou). Veel mensen met autisme hebben moeite met het filteren van binnenkomende prikkels, waardoor alles even zwaar aankomt en alles even belangrijk lijkt voor de hersenen. Wanneer je te lang in een situatie bent waarin er teveel prikkels zijn, kan de spanning zo hoog oplopen dat dit resulteert in irritatie, een emotionele reactie, shut-down, paniekaanval of een (woede)uitbarsting.

Hoe voorkom je overprikkeling?
Wanneer je eenmaal overprikkeld bent is er vaak geen weg meer terug. Je zult je uit de situatie terug moeten trekken en afhankelijk van de ernst enkele minuten, uren of zelfs dagen bij moeten komen. Voor mij betekent dat in een donkere, stille kamer liggen met een zware deken (geweldig hulpmiddel; hier schrijf ik later over!) over me heen.

Beter is natuurlijk dit helemaal te voorkomen. Hier enkele tips:

  • Ontdek welke prikkels voor jou het moeilijkst zijn om te filteren en/of te verwerken. Zijn dit emotionele prikkels? Dan kan het helpen om je gedachten en gevoelens op te schrijven, en eventueel cognitief uit te dagen (hier kom ik op terug). Als het gaat om sociale prikkels, zorg er dan voor dat je je goed voorbereid op situaties waarin je sociaal bezig moet, bijvoorbeeld door vooraf te rusten, door de situatie zo voorspelbaar mogelijk te maken (hoeveel mensen zullen er zijn, wie komen er precies?) of door met een vriend(in) af te spreken samen te gaan/blijven. Als het gaat om sensorisch prikkels kan het verstandig zijn om je zintuigen (deels) af te sluiten. Denk hierbij aan het gebruik van een zonnebril tegen fel licht of oordoppen tegen geluid.
  • Pijl gedurende de dag hoe het met je prikkelniveau staat. Zo merk je, met wat oefening, steeds sneller op als het even teveel wordt, zodat je niet plotseling overvallen wordt door overprikkeling. Zelf was ik me er lang niet van bewust dat overprikkeling opbouwt: het leek altijd uit het niets te komen. Door gedurende de dag steeds tussendoor even ‘in te checken’ heb ik dit steeds eerder leren herkennen. En dan? Dan kun je je tijdelijk terugtrekken, om weer wat te ontprikkelen. Dit duurt dan vaak veel korter dan nodig is wanneer je al helemaal overprikkeld bent. Je kunt bijvoorbeeld een ontspanningsoefening doen, een korte bodyscan, even op de wc gaan zitten of simpelweg even je ogen een paar minuten dichtdoen.
  • Pas je omgeving aan op je prikkelgevoeligheid. Heb je veel last van fel licht? Zorg voor donkere of verduisterende gordijnen. Last van geluiden? Zorg voor goede isolatie. Snel teveel visuele prikkels? Zorg dat er niet teveel decoratie om je heen staat of hangt. Uiteindelijk kun je natuurlijk niet de hele wereld aanpassen, maar bepaalde aanpassingen zijn wel degelijk mogelijk en zullen al veel kunnen helpen.

Hoe gaan jullie om met overprikkeling?

Ook interessant

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *